Wilczyński Wacław

Dnia 23 grudnia Anno Domini 2008 zmarł Wacław Wilczyński, profesor zwyczajny i doktor habilitowany nauk ekonomicznych, wybitny i uznany uczony oraz publicysta, szanowany i lubiany nauczyciel akademicki, doświadczony i zasłużony wychowawca wielu pokoleń młodzieży, niestrudzony społecznik i działacz gospodarczy. W dniu 6 stycznia 2009 r. spoczął zaś na zawsze na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan w Poznaniu

W. Wilczyński urodził się 31 lipca 1923 r. w Warszawie, a swoje dzieciństwo i lata młodzieńcze spędził w Poznaniu, Gdańsku, Gnieźnie i Częstochowie. W tym ostatnim mieście przebywał przez cały niemal okres okupacji hitlerowskiej i tu również - w 1943 roku - uzyskał maturę w tajnym Liceum Ziem Zachodnich. Tu także jako członek konspiracyjnego harcerstwa staje się najpierw żołnierzem Szarych Szeregów, a następnie także Armii Krajowej, organizując opór i biorąc udział w walce zbrojnej z niemieckim okupantem. Jego działalność konspiracyjno-wojskową honoruje mianowanie na stopień oficerski (podporucznika) AK w 1945 r. Jeszcze jednak przed końcem 1944 r. rozpoczyna studia w tajnej Szkole Głównej Handlowej i które kontynuuje w Akademii Handlowej w Poznaniu. Studia te kończy w r. 1948 uzyskując magisterium na podstawie pracy przygotowanej pod kierunkiem Profesora Jana Zdzitowieckiego. Podejmuje również pracę w tej Uczelni najpierw jako asystent - wolontariusz a następnie - po 1949 r. - jako adiunkt oraz w nowopowstałej już - w roku 1950 - Wyższej Szkole Ekonomicznej w Poznaniu.

Dysertacja doktorska W. Wilczyńskiego przygotowana pod naukowym kierunkiem Profesora Edwarda Taylora została zaś obroniona w dniu 30 czerwca 1959 r. i zarazem odnotowana - w annałach tej Uczelni - jako w ogóle pierwsza zwieńczona stopniem doktora nauk ekonomicznych. Kolejny swój stopień naukowy zdobył W. Wilczyński w 1963 r. habilitując się w Szkole Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie.

Dalsza - oryginalna i owocna - twórczość naukowa i działalność społeczno-zawodowa, przynosząc liczne i kolejne publikacje (tak o charakterze zwartym jak i artykułowym, badawczym i dydaktycznym, autorskim i redaktorskim), pozwoliła Mu z kolei - po okresie pracy na stanowisku docenta (w latach 1964-70) - uzyskać w 1970 r. tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1976 r. - zwyczajnego nauk ekonomicznych.

Łączny przy tym dorobek naukowy i publicystyczny Profesora obejmuje ponad 1100 pozycji zamieszczanych w liczących się i prestiżowych wydawnictwach, czasopismach i ośrodkach naukowo-badawczych. W dorobku tym mieści się również blisko 50 publikacji wydanych za granicą (zwłaszcza w języku angielskim i niemieckim) jak również ponad 400 pozycji publicystycznych (felietonów, wywiadów, wypowiedzi etc).

Twórczość naukowa Profesora rozległa i związana z Jego różnorodnymi zainteresowaniami, wpisuje się przy tym - i najogólniej - w problematykę przynależną teorii ekonomii i polityce gospodarczej. W szczególności zaś koncentrowała się ona na problemach funkcjonowania szeroko pojętej gospodarki narodowej i światowej, z uwzględnieniem zwłaszcza kwestii ustrojowych dotyczących warunków gospodarowania w krajach centralizmu gospodarczego oraz w transformujących się jak też i w rozwijających się gospodarkach rynkowych. Profesor W. Wilczyński "nigdy" zarazem nie lekceważył "mikroekonomicznego" wymiaru teorii i praktyki gospodarowania, i uporczywie podnosił znaczenie racjonalnej działalności mikropodmiotów oraz roli wyboru i rachunku ekonomicznego w tej działalności.

Jego twórczość naukową cechowała również niezwykła trafność sądu, odwaga intelektualna i obywatelska troska oraz wybiegające w przyszłość spojrzenie o potrzebach, racjach i rozwiązaniach systemowych odpowiadających nie tylko bieżącym ale i długookresowym interesom polskiej gospodarki i polskiego społeczeństwa.

W swojej z kolei bogatej publicystyce ekonomicznej, a od której zresztą nie stronił (i w której dawał też wyraz własnym emocjom); Profesor barwnym i dosadnym językiem, żywą narracją i celną puentą odsłaniał i oceniał różne aspekty sytuacji w gospodarce, nauce, kulturze i polityce. W publicystyce "pisanej", a także w licznych wystąpieniach telewizyjnych i radiowych (w programach krajowych i regionalnych), zajmował się także "edukowaniem" (chociaż nie "pouczaniem") społeczeństwa i upowszechnianiem wiedzy ekonomicznej, jak również zachęcaniem do twórczego myślenia i obywatelskiej (w tym i w odniesieniu nie tylko do kraju ale również Poznania i Wielkopolski) odpowiedzialności.

Będąc zaś nadzwyczaj zasłużonym nauczycielem akademickim, w pamięci wielu pokoleń swoich studentów, magistrantów i doktorantów, zapisał się jako niezwykle utalentowany wykładowca i wymagający egzaminator jak również mądry i życzliwy inspirator oraz promotor prac dyplomowych, awansowych i naukowych. Jego prowadzone ze swobodą, okraszone humorem oraz odwołujące się do bogatej literatury i oglądu rzeczywistości wykłady, od zawsze cieszyły się zainteresowaniem i uznaniem słuchaczy.

Uczestnicząc też czynnie i efektywnie w procesie dydaktycznym oraz w organizacji życia naukowego, Profesor W. Wilczyński "dochował" się m.in. ponad 120 magistrantów i 21 doktorantów. Spośród zaś Jego doktorantów, dziewięciu uzyskało stopień doktora habilitowanego nauk ekonomicznych, a sześciu - tytuł profesora tych nauk. Ponadto, o randze Profesora w środowisku ekonomistów polskich, świadczyć może to, że był on promotorem doktoratów honoris causa tak wybitnych postaci jak: Margaret Thatcher (AE, Poznań 1996) i Leszek Balcerowicz (AE, Poznań 2006). Sam też, w uznaniu swych zasług i osiągnięć, uhonorowany został przez swoją Alma Mater uroczystym odnowieniem dyplomu "Doktora nauk ekonomicznych".

W całym swym długim i pracowitym życiu (a które nie ograniczało się do bynajmniej do nauki i dydaktyki) pełnił też W. Wilczyński rozliczne i ważne funkcje społeczno-zawodowe i to zarówno w swej macierzystej uczelni (a obecnie już Uniwersytecie Ekonomicznym) jak też poza nią, o wymiarze regionalnym i krajowym.

Przypomnijmy tu więc tylko, że był On m. in. Kierownikiem Katedry Ekonomii Politycznej (w l. 1967-69), Dyrektorem Instytutu Ekonomii Politycznej i Instytutu Teorii Ekonomicznej (w l. 1969-91) oraz Kierownikiem Katedry Historii Myśli Ekonomicznej (w. l. 90.). Ponadto, był również członkiem Komitetu Nauk Ekonomicznych PAN oraz Sekcji Nauk Ekonomicznych KBN (w. l. 70. i 80.) jak również Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej ds. Kadr Naukowych (w l. 1973-84) i radnym miasta Poznania (w l. 1969-73). W PTPN natomiast przewodniczył m.in. (w l. 70. i 80.) pracom Komisji Nauk Ekonomicznych.

W ostatnich kilkunastu latach był również aktywnym członkiem Rady Ekonomicznej (w l. 1989-91) doradzającej premierowi T. Mazowieckiemu, Rady Ekonomicznej przy Centralnym Urzędzie Planowania (w l. 1992-93), Przewodniczącym Rady Ekonomicznej przy Prezesie NBP (w l. 1993-97), Rady Strategii Społeczno-Gospodarczej (w l. 1998-2006) i innych gremiów doradczych. Był też (w l. 1980-81) konsultantem grupy roboczej L. Balcerowicza przygotowującej reformę gospodarczą. Będąc zaś członkiem PTE (od r. 1948) pełnił liczne funkcje na szczeblu regionalnym i krajowym, w tym jako Prezes Zarządu Oddziału w Poznaniu (w l. 1967-80) oraz członek Prezydium i zarządu Głównego (w l. 1980-1990).

Ponadto, był także przez wiele lat związany z działalnością Instytutu Zachodniego w Poznaniu, gdzie pełnił m.in. funkcje członka Rady Naukowej, a na przełomie lat 80 i 90. XX w. - także Kuratorium.

Jako uznany naukowiec i dydaktyk był też Profesor zapraszany z wykładami i do współpracy naukowo-badawczej przez liczne i różnorodne ośrodki uczelniane oraz naukowe w tym europejskie i amerykańskie.

W uznaniu natomiast całokształtu swojej działalności społeczno-zawodowej, Profesor W. Wilczyński został uhonorowany m.in. tak znaczącymi odznaczeniami państwowymi jak: Krzyżem Kawalerskim (1966 r.) i Komandorskim (1972 r.) - Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1998 r.). Ponadto otrzymał - Medal Jubileuszowy "Za zasługi dla Akademii Ekonomicznej w Poznaniu" i Medal Edukacji Narodowej. Jest także posiadaczem Krzyża Armii Krajowej, Medalu "Za zasługi dla ZHP", Złotej Odznaki PTE, oraz wielu innych jeszcze znaczących odznaczeń i odznak państwowych, samorządowych oraz organizacyjnych, a w tym i kombatanckich.

Wśród Jego osobistych zamiłowań szczególne przy tym miejsce zajmowała geografia i kartografia, zaś do ulubionych sposobów spędzania wolnego czasu należała turystyka, w tym i zagraniczna.

W pamięci tych, którzy go znali pozostanie na zawsze człowiekiem niezwykłej prawości i życzliwości, pełnym taktu i osobistej kultury, szanującym godność cudzą i własną, otwartym i tolerancyjnym, wrażliwym i wyrozumiałym, kreatywnym i inspirującym etc, etc. A nadto, dla nas Jego uczniów - niedościgłym wzorem - i Mistrzem !