Talarczyk Stanisław

Żyjemy w czasach wielkich przemian i wielkich wyzwań z nimi związanymi, zarówno w sferze ekonomii, życia społecznego, ale również w obszarze etyczno-moralnym. Zmiany te niosą ze sobą przemiany w systemach wartości. W pozytywnym wymiarze można je nazwać procesami modernizacyjnymi, w mniej pozytywnym erozją uniwersalnych wartości. Jedną z konsekwencji, czy następstw tego biegu historii w kontekście globalizacji jest nie tylko jest zatracanie tożsamości jednostkowej, ale i przynależności regionalnej. Ta sytuacja czyni koniecznym, jak widzimy to na obrazie ekspresjonistycznego malarza Paula Klee "Anioł historii", na którym w oczach anioła maluje się przerażenie spowodowane wiatrem postępu i widoczna jest chęć wycofania się z tego zawirowania, szukanie stałego punktu odniesienia, żeby móc budować, jak można wyczytać w Biblii, na skale. Tą metaforyczną skałą są m.in. wzorce osobowe z przeszłości.

Z pewnością takim wzorcem w odczuciu nie tylko rodziny, ale i regionalnej społeczności jest mój Ojciec, dr Stanisław Talarczyk, wybrany w lokalnym plebiscycie "Człowiekiem czterdziestolecia" miasta Drezdenka, którego 5. rocznicę odejścia obchodziliśmy 27 grudnia b.r. Na przyznanie mu tego tytułu złożyła się jego wytężona ponad 50. letnia praca na rzecz tej miejscowości i całego obszaru Dolnej Noteci, widoczna w swoich pozytywnych skutkach po dziś dzień w wielu płaszczyznach życia społecznego i kulturalnego tego miniregionu - począwszy od pracy jako nauczyciel, założyciel szkolnictwa podstawowego i średniego zawodowego w Drezdenku, poprzez pionierskość regionalnych badań historycznych, wyrażającą się łącznie ponad 60 publikacjami w czasopismach lokalnych, regionalnych i ogólnopolskich aż do sprawowania ważnych funkcji w lokalnej administracji samorządowej, za co otrzymał łącznie około 100 wyróżnień, odznaczeń lokalnych, regionalnych, w tym 10 ogólnopolskich. Najbardziej prestiżowymi są tytuły "Zasłużony dla zdrowia narodu", "Zasłużony nauczyciel PRL", "Kawaleryjski Krzyż Orderu Odrodzenia Polski" oraz pierwsza nagroda w ogólnopolskim konkursie Instytutu Zachodniego na pamiętnik osadnika Ziem Zachodnich. Również w Poznaniu na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza obronił dysertację doktorską na temat historii średniego szkolnictwa medycznego w Polsce.

Z pochodzenia Wielkopolanin, urodzony 9 XII 1922 r. w Czarnkowie, w 1946 r. przeniósł się z Drawska do Drezdenka, gdzie zamieszkiwał aż do 1995 r. Ostatnie lata życia spędził w Szczecinie-Dąbiu.

Dziełem Jego życia jest "Zarys historii obszaru Dolnej Noteci. Strzelce Krajeńskie - Drezdenko - Dobiegniew i okolice" monumentalne dzieło dotyczące historii części regionu Ziemi Lubuskiej, odpowiadającej administracyjnie obszarowi obecnego powiatu strzelecko-drezdeneckiego, w historiografii niemieckiej znanemu jako "Netzebruch", należącemu do Nowej Marchii (Neumark).

Jego celem jest ugruntowanie nowej tożsamości regionalnej ludności polskiej na Ziemiach Zachodnich Polski poprzez szerokie ukazanie wszystkich aspektów historii mikroregionu od czasów wczesnego średniowiecza aż do końca drugiej wojny światowej oraz umożliwienie ludności polskiej tych terenów, osiadłej tu po roku 1945, dokonanie syntezy niemieckiej spuścizny kulturowej i własnego dorobku. Ma to szczególne znaczenie po przełomie roku 1989, w związku z wejściem Unii Europejskiej i powstawaniem Euroregionów.

Realizacji założonego celu sprzyja popularnonaukowe ujęcie tematu, oparte na bardzo bogatym materiale faktograficznym, zgromadzonym w wyniku wieloletnich żmudnych poszukiwań bibliograficznych w archiwach oraz bibliotekach Ziemi Lubuskiej i Pomorza Zachodniego, a także kwerend w archiwach niemieckich.

W dziewięciu rozdziałach ukazane zostały chronologicznie losy omawianego obszaru historycznego od początków osadnictwa w czasach prahistorycznych, przez okres panowania Piastów (X-XIV wiek) oraz panowanie Hohenzollernów - aż do okresu Trzeciej Rzeszy. Uwzględnił wiele aspektów życia społecznego, politycznego, gospodarczego oraz kulturalnego, problematykę społeczno-ustrojową, etniczną, wyznaniową i obyczajową. Narrację ożywia obfitość szczegółów z życia dawnych mieszkańców tych terenów, zaczerpniętych z licznych niemieckich czasopism XIX i XX-wiecznych i innych źródeł archiwalnych. Przybliży to współczesnym mieszkańcom tych terenów korzenie tła ich otoczenia urbanistycznego i architektonicznego, a tym samym głębsze wrośnięcie w ich obecną "małą ojczyznę".

Pomimo działalności towarzystw kulturalnych (Lubuskiego Towarzystwa Kultury w Zielonej Górze, Strzelecko-Krajeńskiego Towarzystwa Kultury oraz Nadnoteckiego Towarzystwa Kultury w Drezdenku) brak było dotychczas tak szerokiego i obiektywnego (z uwzględnieniem źródeł niemieckich) przedstawienia historii tych ziem, jakie znajdujemy w tym opracowaniu.

Stąd też powstanie w ubiegłym roku w Drezdenku pod patronatem Burmistrza Miasta i Gminy z inicjatywy NTK Honorowego Komitetu Obchodów 85. rocznicy Jego urodzin, stawiającym sobie za cel edycję posthum tego dzieła, wmurowania tablicy pamiątkowej oraz nadanie jednej z ulic nazwy "ul. dra Stanisława Talarczyka" jest właściwym sygnałem tego, że wyzwania naszych czasów, szczególnie w odniesieniu do ziem zachodnich znalazły zrozumienie i właściwą formę odpowiedzi. Są to adekwatne przesłanki do rodzenia się naszej lokalnej tożsamości, a synteza spuścizny historycznej z czasami nowymi czyni nas, jak słusznie zauważył Jan Józef Lipski, depozytariuszami tejże w kontekście ogólnoeuropejskiej odpowiedzialności za nią. Postawa i działalność mojego Ojca jest pomnikiem tak rozumianego patriotyzmu, co nam ta piąta rocznica po raz kolejny przypomniała.