Wszystko jest animacją - festiwalowy manual

500 filmów, prawie 100 godzin projekcji, ok. 200 gości - w tym mistrzowie gatunku... Za sprawą festiwalu Animator Poznań na sześć dni zamieni się w stolicę światowej animacji. Co obejrzeć? Którą ścieżką pójść? - podpowiada Wojciech Juszczak, dyrektor rozpoczynającego się w poniedziałek festiwalu

Dwa razy więcej filmów konkursowych i zdecydowanie więcej pokazów towarzyszących. Premiery, retrospektywy, pokazy animacji z muzyką na żywo i specjalny "Animator dla dzieci", przygotowany przez Centrum Sztuki Dziecka - to tylko część programu 3. Międzynarodowego Festiwalu Filmów Animowanych Animator w Poznaniu. Inauguracja - w poniedziałek o godz. 20 w kinie Apollo. Oficjalne zakończenie - w sobotę. W niedzielę będzie można raz jeszcze obejrzeć filmy nagrodzone w konkursie.

Rozmowa z Wojciechem Juszczakiem*

Sylwia Wilczak: Na Animatorze trzeba sobie wytyczyć ścieżkę, czy uda się zobaczyć wszystko?

Wojciech Juszczak, dyrektor festiwalu: Trudno będzie zobaczyć wszystko. Wprawdzie pokazy nie nakładają się na siebie całkowicie, ale zazębiają. Jeżeli ktoś chce zobaczyć wszystkie filmy, to albo będzie musiał wcześniej wyjść z jakiegoś pokazu, żeby zdążyć na następny, albo spóźni się na kolejny. Ale jest duża szansa, żeby obejrzeć wszystkie najważniejsze rzeczy.

Które projekcje w programie to "lektury obowiązkowe"?

- Przede wszystkim retrospektywy, m.in. Gyorgy'a Kovasznaia, braci Antoniszczaków, Daniela Szczechury, Jurija Norsteina, Michela Ocelota, retrospektywy jurorów, przeglądy tematyczne - np. animacji izraelskiej i wszystkie przeglądy dotyczące animacji amerykańskiej. Myślę, że warto też oglądać pokazy filmów konkursowych.

W tym roku wpłynęło na konkurs ponad 600 filmów. To zdecydowany rekord.

- Zależy nam na tym, by z czasem konkurs stał się najważniejszym elementem festiwalu. Szczęśliwie z roku na rok udaje nam się powiększać ilość zgłoszeń. W 2008 r. zaczynaliśmy od 200, w zeszłym roku było prawie 400. W tym - ok. 650. Jeżeli w 2011 r. zbliżymy się do tysiąca, Animator dołączy do grona największych festiwali filmów animowanych na świecie.

Wszędzie na świecie konkursy są najważniejszym punktem programu - od poziomu konkursu zależy prestiż festiwalu. Także publiczność najchętniej uczestniczy w pokazach konkursowych - oklaskuje filmy, głosuje na nie, wybierając nagrodę publiczności, chodzi też na pokazy pozakonkursowe, żeby zobaczyć, co selekcjonerzy odrzucili, czy czasem się nie pomylili.

Ważną częścią konkursu są też filmy twórców zaproszonych do udziału w konkursie - przez dyrektora artystycznego i biuro festiwalowe. To podnosi prestiż konkursu, choć na Animatorze nie mamy takich filmów zbyt wiele. Udało nam się pozyskać znakomity film "Blue" grupy Big Bang, Big Boom - włoskich twórców, którzy animują graffiti na murach. Ich film "Muto" zdobył II nagrodę na I Animatorze. Teraz zrobili nowy 10-minutowy, który jest dużo lepszy od pierwszego.

O takie filmy trzeba zabiegać - nie wystarczy ogłosić konkurs, by się na nim znalazły. Trzeba wyszukiwać autorów, trzeba wiedzieć, że oni tworzą nowe filmy, że szykują premierę, trzeba ten film z nich "wycisnąć". "Blue" jest właśnie takim filmem. Sami musieliśmy zabiegać, by wystartował w naszym konkursie.

Prestiż konkursu buduje też międzynarodowe jury. Zaprosiliśmy znaczące nazwiska w świecie animacji: Mariusz Wilczyński, Amerykanie George Griffin i Carolyn Leaf, Brigitta Ivanyi-Bitter z Węgier - krytyk animacji i Nancy Denney-Phelps - także krytyk, żona Nika Phelpsa - wybitnego twórcy muzyki do filmów animowanych.

To oni obejrzeli przed festiwalem wszystkie 650 filmów i wybrali finałową osiemdziesiątkę?

- Nie. Jurorzy będą wraz z publicznością oglądać tylko finałową osiemdziesiątkę. Przez kilka miesięcy przed festiwalem specjalna komisja selekcyjna przeglądała wszystkie zgłoszone filmy. Mieli za zadanie wybrać najciekawsze, a odrzucić te, które są nieprofesjonalne - złe merytorycznie i technicznie. To ciężka praca.

Za to widzowie mogą wskazać jeden - z tych odrzuconych przez komisję selekcyjną - który jednak trafi do konkursu.

- Co roku bawimy się na "Animatorze bez selekcji" - dwa-trzy dni przed festiwalem prezentujemy filmy, które nie przeszły przez selekcję. Publiczność je ogląda i może wybrać jeden, który dołączy do puli filmów konkursowych - otrzyma "zieloną kartę".

Jakie animacje przeważają? O czym chcą mówić ich twórcy?

- To są filmy właściwie o wszystkim, robione każdą możliwą techniką. Bo dziś zanimować można wszystko: piasek, sól, meble... I wszystko to zobaczymy na festiwalu. Jest w tym roku trochę więcej animacji lalkowej - to nas bardzo cieszy, bo to wyjątkowo piękna animacja. Jest dużo filmów robionych w komputerze. Zresztą w tej chwili trudno ustalić, co zostało zrobione w komputerze, a co nie. Bo nawet jeżeli robi się animację lalkową, to cała postprodukcja i tak powstaje w komputerze.

To jest fajny festiwal m.in. dlatego, że ludzie przychodzą na niego z ciekawości. Trudno dziś obejrzeć filmy animowane - nie pojawiają się w normalnej dystrybucji jak filmy fabularne. I dlatego widzowie są zdziwieni, że istnieje poważne, artystyczne kino animowane, kino animowane dla dorosłych, poruszające często trudne tematy...